Redactie Maandag 2 november 2020

BIMPraat over certificering BIM-processen conform ISO19650

BIM-certificering conform de norm ISO19650 is momenteel een hot topic in de bouwsector. Tijdens deze BIMPraat over dit onderwerp waren er dan ook veel vragen die werden beantwoord door experts van de BSI Group en architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco. Zo toonden zij het belang en de waarde van certificering.

Door Ed den Boer, oprichter Het Nationaal BIM Platform 

Het certificaat ISO19650 is de internationale norm voor het beheer van informatie over de gehele levenscyclus van een bouwwerk met de inzet van BIM. De BSI Group is verantwoordelijk voor het uitvoeren en verstrekken van dit type certificeringen. Lead Auditor Tomas de Loo van de BSI Group is specialist in kwaliteitsmanagement en de kwalificaties PAS1192 en ISO19650 en gaf uitleg tijdens een zéér interactieve sessie. Jeffrey Man schetste zijn praktijkervaring met het certificatieproces bij ingenieursadviesbureau Sweco dat in september 2019 als eerste ingenieursadviesbureau in Nederland het ISO-certificaat heeft ontvangen. Adviseur Arjan Toet bij BIMT ging in op het belang van training. 

NEN-EN-ISO19650 

De internationale norm NEN-EN-ISO19650 wordt wereldwijd beschouwd als dé standaard voor het management van digitale informatie in de levenscyclus van bouwwerken. Eind 2018 publiceerde de Europese Normcommissie voor BIM (CEN/TC 442) de eerste twee delen van deze norm. In 2019 is deze norm overgenomen door Nederland en gepubliceerd door NEN. Helaas is er voorlopig alleen nog een Engelstalige versie. 

Algemene eisen 

ISO19650 beschrijft de samenwerkingsprocessen voor effectief beheer van informatie. Dit betreft de gehele leverings- en operationele fase van een gebouw. Oorspronkelijk is deze norm ingevoerd om het gebruik van een gemeenschappelijke taal binnen BIM te bevorderen en om professionals in de gebouwde omgeving aan te moedigen om BIM toe te passen. De normserie geeft een algemene beschrijving van begrippen als Level of Information Need (LOIN), Exchange Information Requirements (EIR), in het Nederlands heet dat Informatie Leveringsspecificaties ofwel de Basis ILS, BIM Execution Plan (BEP) en Common Data Environment (CDE). 

Er waren veel vragen tijdens deze BIMPraat. Hieronder een selectie van de vragen om een goed beeld te geven van het interactieve karakter van de sessie. Ze zijn beantwoord door alle sprekers afhankelijk van hun expertise en ervaring. 

Geldt certificering ook voor kleine bedrijven of alleen voor grote bedrijven?  

Certificering is voor alle bedrijven interessantzelfs voor een eenmanszaak. Certificering ondersteunt de optimalisatie en continue verbetering van eigen bedrijfsprocessen waarmee je jezelf als bedrijf kunt onderscheiden op de markt. 

Welke certificeringen zijn interessant? 

Vanuit de bouwsector is een BIM- of ISO19650-certificatie voor de hand liggend. Maar je kunt ook kijken naar bijvoorbeeld Kwaliteitsmanagement (ISO9001), Informatiebeveiliging (ISO27001) of Milieumanagement (ISO14001). 

Welke opdrachtgevers vragen naar deze ISO-normering (of delen ervan) of stellen dit als eis? Gaat de overheid certificering voor ISO19650 vereisen van de bouwsector? 

De Nederlandse overheid verplicht bedrijven momenteel niet om gecertificeerd te zijn voor ISO19650 of BIM. Momenteel zijn het vooral de grotere en innoverende bedrijven die zich certificeren voor ISO19650. 

Wat levert certificering op? 

Certificering ondersteunt zowel de verbetering en structurering van interne processen als de samenwerking met externe partijen door het afstemmen van bepaalde processen. Prestaties worden gemeten waardoor je uiteindelijk in kaart kan brengen wat het oplevert. 

Gaat BuildingSMART als standaard ook mee in jullie certificering? 

Die gaan ook mee. Open standaarden kunnen worden gebruikt als bewijs voor het invullen van informatie-uitwisseling. BSI-verwerkt ook standaarden zoals IFC in de ISO19650, bijvoorbeeld als invulling van 5.2.1 ‘Eisen over informatie-uitwisseling. Bij BS ISO19650-2 zie je aan het einde van de standaard een ‘National Annex’, die is specifiek van toepassing op projecten in het VK. Daar wordt IFC ook genoemd als invulling van de paragraaf. Hoe dit in Nederland wordt ingevuld, is nog niet gedefinieerd. 

ISO-certificaat Sweco 

Met 15.000 medewerkers is Sweco het grootste architecten- en ingenieursadviesbureau in Europa. In Nederland werken 1.750 professionals vanuit negen vestigingen aan adviesplannen voor bouw- en infrastructurele projectenplannen. BIM-manager Jeffrey Man van de divisie Srad en Milieu bij Sweco Nederland nam ons mee in de praktijkervaring van het bedrijf. Hij vertelde welk effect het ontvangen van het ISO-certificaat in september 2019 heeft gehad binnen het ingenieursadviesbureau. 

Wat is de plaats van Common Data Environment (CDE) in dit geheel? 

Man: “Waar wij tegenaan lopen, is dat in elk project verschillende eisen worden gesteld. Hoe vang je dit af binnen de certificering? Wij durven naar onze opdrachtgevers een adviserende rol aan te nemen wat betreft de Common Data Environment. Als partners ga je samen een vraagstuk aan en kun je samen kijken naar welke CDE het beste past. 

Hoe gaan jullie om met de CDE als jullie niet in de lead zijn? 

Als de opdrachtgever vraagt om de specifieke BIM-werkwijze, dan volgen wij uiteraard ISO19650”, zegt ManGeven zij dit niet aan en zijn we ook niet in de lead, dan geven wij alsnog aan dat wij op basis van ISO19650 willen werken en aanleveren. Daarmee geef je de projectmanagers de mogelijkheid om deze nieuwe aspecten en vaardigheden in de praktijk te brengen. Ook als er vanuit de opdrachtgever niet naar wordt gevraagd. 

Wat heeft deze ISO-certificering jullie als nummer 1 voordeel opgeleverd? 

“Wij zijn het meest trots op het feit dat dit in de eerste instantie werd geïmplementeerd voor de afdeling Techniek binnen divisie Stad en Milieu van Sweco”, vervolgde ManNu is gebleken dat deze processen voordelen opleveren voor veel meer dan alleen één afdeling. Deze zijn namelijk discipline-onafhankelijk. Dit heeft gewerkt als katalysator voor de gehele organisatie. Deze processen helpen het centraal brengen van de gehele organisatie. Wij trekken dit nu door op landelijk niveau binnen geheel Sweco. 

 

Belang van training en assetmanagement 

Zelfstandig BIM-adviseur Arjan Toet van het bureau BIMT werkt voor opdrachtgevende partijen om BIM als proces te implementeren en/of certificeren. Hij heeft een langere periode bij de Schiphol Group gewerkt en is in juli met een nieuwe opdracht gestart met een transitietraject voor Uniform Assetmanagement bij Waternet. Hij zoomde in op het belang van training en uitleg om betere resultaten te bereiken. “Om assets te beherenprocessen te standaardiseren en die te brengen tot een ISO19650 vraagt om uitleg aan betrokken partijen. Training is dan noodzakelijk. Het geeft je grip en zelfvertrouwen en je begrijpt de zaken. Zo voorkom je dat taken twee keer (of meer) worden gedaan. Normen en standaarden maken het mogelijk om (digitaal) te kunnen samenwerken en verder te komen. 

Data conform ISO19650  

Het proces start met het in kaart brengen van informatie die al aanwezig is in een organisatie en hoe met de data wordt omgegaan. Daarna wordt gekeken welke uitvraag er is gedaan (bijvoorbeeld Basis ILS) en welke statuscodes kunnen worden gehangen aan geleverde data binnen de workflows om deze opnieuw in te richten. Goedkeuring van de statuscodes betekent dat een organisatie de volgende stap kan nemen volgens de afgesproken informatiestructuur. Al deze afspraken worden vervolgens in een digitaal systeem (Common Data Environment) vastgelegd zodat deze te allen tijde is terug te vinden. 

Gaan opdrachtgevers ISO19650 verplicht stellen? 

Tomas de Loo: “De overheid vereist het niet, maar de eis kan ook van elders dan de overheid komen. Uiteindelijk kan ISO19650 een eis worden vanuit iedere (particuliere) opdrachtgever. Als organisaties gecertificeerd zijn, kunnen zij dat ook eisen van hun aannemers, onderaannemers en leveranciersWij geloven dat bedrijven die niet omkijken naar een vorm van certificering, uiteindelijk achterlopen. Er zijn veel oplossingen maar certificering is een goede manier om te laten zien hoe je je als organisatie hebt ontwikkeld. Het is een level van expertise.” 

Gaan circulariteit en ISO19650 in de toekomst hand in hand?  

De Loo“BIM kan een heel goede enabler zijn voor circulariteit en kan een basis vormen voor latere fases van het project. Dat is iets dat je kunt meenemen in je BIM-certificaat.” Arjan Toet vult aan: “In deel 3 van de asset beheerfase staat alle informatie die je ‘beheert’ en waar een organisatie behoefte aan heeft. Dit is bijvoorbeeld informatie die je kunt gebruiken tijdens de sloop en hergebruikfase. Ook het Madaster en het Materialenpaspoort hebben een informatiebehoefte die straks bijdraagt aan circulariteit en duurzaamheid.” 

Is er een template van de norm ISO19650 die je kunt inzien?  

ISO19650 heeft bepaalde eisen waaraan je project moet voldoen. Hoe je dit vormgeeft (het template, de lay-out) mag je zelf bepalen. Het BIM Loket speelt hierin een centrale rol, beheert standaarden en kan bijvoorbeeld ook een opzet van een template maken. 

Kan ISO19650 ook een negatieve impact hebben op de bedrijfsvoering? 

Naast voorstanders zijn er natuurlijk altijd tegenstanders. Mensen en organisaties die gewend zijn aan een bepaalde werkwijze en die niet willen veranderen. Belangrijk om in te zien, is dat de voordelen zwaarder wegen dan de nadelen. Houd je organisatie daarom een spiegel voor! Ben je nog wel innoverend, kan je organisatie met de tijd mee, werkt je businessmodel nog? Het tegenhouden van verandering omdat de structuren al zo staan, is een argument dat dagelijks terug komt. Belangrijk is te weten dat ISO-certificering niet betekent dat je je organisatie helemaal anders moet inrichten. Er gebeurt al veel binnen de organisatie en vaak gaat het goed. Het is belangrijk dat je weet wat je doet en hoe je dit kunt terugvinden. 

Wat zijn de trends op het gebied van BIM en ISO19650?  

De ontwikkeling van BIM in Nederland gaat snel, maar ISO-certificering van BIM-processen staat nog in de kinderschoenen. Organisaties in het VK zijn al verder en gebruiken meer standaarden dan in Nederland waar dus pas in 2018 het eerste certificaat is uitgegeven. Het standaardiseren van BIM-processen en -normen zoals de Basis ILS krijgt echter een steeds grotere meerwaarde. Goede voorbeelden en duidelijke communicatie over de voordelen kunnen ervoor zorgen dat iedereen niet steeds het wiel opnieuw hoeft uit te vinden. Dat kan zorgen voor versnelling van de acceptatie van certificering. 

Conclusies 

Certificering is een leidraad of template waarmee processen binnen organisaties inzichtelijk worden gemaakt. Het maakt duidelijk hoe jij jouw informatie als organisatie vastlegt en aanlevert en hoe je deze informatie bruikbaar maakt voor de personen die na jou in de keten komen en hoe die informatie bruikbaar is in het gehele project. Gezien de vele vragen tijdens deze BIMPraat lijkt de informatiebehoefte over dit onderwerp erg groot. Er is afgelopen drie tot vijf jaar veel ontwikkeld over hoe data en informatie moeten worden aangeleverd en gedocumenteerd in projectenHet klinkt dan ook plausibel dat als je het werk toch moet doen, dit dan ook volgens een afgesproken norm wordt gedaan. Dat zorgt voor niet alleen een efficiënter werkproces maar ook voor een betere eindkwaliteit van het opgeleverd product. We willen uiteindelijk toch allemaal dat we het werk in één keer goed doen! 

Reacties

Login om reacties te kunnen lezen en een reactie te kunnen plaatsen.