De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werkt aan een landelijk programma waarbij bouwaanvragen als BIM-model bij gemeenten worden ingediend, die ze deels geautomatiseerd kunnen toetsen aan regelgeving. Vijf gemeenten zijn, volgens de VNG, eind vorig jaar gestart met de eerste verkenningen. Het doel is om dit jaar twintig gemeenten aan te sluiten en in 2027 door te groeien naar zeventig.
Het project ‘Vergunningverlening met BIM’ vloeit voort uit afspraken die tijdens de Woontop van 2024 zijn gemaakt over het versnellen van de woningbouwopgave. De VNG is trekker van het initiatief, dat is vastgelegd als Beleidsmaatregel 13 in het Bestuursakkoord Digitale Gebouwde Omgeving 2027. Dat akkoord werd in oktober 2024 ondertekend door 39 partijen uit de ontwerp-, bouw- en technieksector, waaronder de VNG, Bouwend Nederland, Aedes en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.
De kern van het programma: aanvragers dienen een digitaal BIM-model in IFC-formaat in. Gemeentelijke beoordelaars toetsen dat model vervolgens deels geautomatiseerd aan regelgeving, waaronder het omgevingsplan en het Besluit bouwwerken leefomgeving. Volgens de VNG kan dit de doorlooptijd van vergunningen verkorten, fouten eerder aan het licht brengen en processen uniformer maken.
Twee sporen
De VNG heeft het programma opgezet langs twee parallelle sporen. In het eerste spoor maken gemeenten kennis met het werken met BIM-modellen bij vergunningverlening. Rotterdam, Apeldoorn, Veenendaal, Nieuwkoop en Eindhoven doen mee sinds eind 2025. Zij onderzoeken hoe de beoordeling van een bouwaanvraag op basis van een 3D-model zich verhoudt tot de huidige werkwijze met pdf-tekeningen.
Het tweede spoor richt zich op het ontwikkelen van landelijke afspraken en voorzieningen. Dat omvat onder meer uniforme eisen aan de inhoud van het BIM-model, afspraken over benodigde geo-informatie en het opzetten van een machineleesbaar regelregister. In zo’n register worden omgevingsregels vertaald naar een formaat dat software kan interpreteren, zodat geautomatiseerde controles mogelijk worden.
Softwareleveranciers betrokken
Bij het project zijn diverse internationale en nationale softwareleveranciers betrokken, waaronder Future Insight, Triply, Avolve, Struck en BIM connected. Zij brengen ervaring mee met het geautomatiseerd toetsen van bouwregels. Ook leveranciers van VTH-software (vergunningverlening, toezicht en handhaving) worden in het programma betrokken.
De VNG is de koepelorganisatie van alle Nederlandse gemeenten en behartigt hun belangen richting het Rijk en andere partijen. De vereniging ondersteunt gemeenten bij de uitvoering van wettelijke taken, waaronder de implementatie van de Omgevingswet.
Het project sluit aan bij het bredere Bestuursakkoord Digitale Gebouwde Omgeving 2027, dat in totaal 21 beleidsmaatregelen omvat. Die richten zich op het standaardiseren van data-uitwisseling in de bouwketen, van ontwerp en vergunning tot bouw en beheer. Het DSGO, het Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving van digiGO, vormt daarvoor de digitale basisinfrastructuur.
Ambitie voor 2027
Voor gemeenten die in 2027 aansluiten ontwikkelt de VNG een digitale toolkit die hen begeleidt bij de implementatie, aldus het projectteam. De ambitie om van vijf naar zeventig gemeenten te groeien in twee jaar is fors, maar past bij de urgentie: uit de VNG-monitor Omgevingswet bleek vorig jaar dat veertien procent van de vergunningsaanvragen bij gemeenten buiten de wettelijke termijn werd afgehandeld. Geautomatiseerde toetsing met BIM zou daar verlichting kunnen bieden.
Bron: VNG
Foto: VNG
